روی دومت کیست؟
دانشمند موشکی بریتانیا
روی لئونارد دومت (Roy Leonard Dommett)، که با نشان CBE شناخته میشود، مهندس و دانشمند موشکی برجسته بریتانیایی و «دانشمند ارشد موشکی» این کشور در دوران جنگ سرد بود. او برای سالهای طولانی رهبری تحقیق و توسعه موشکهای بالستیک و راکتهای فضایی بریتانیا را بر عهده داشت. دومت در میان معدود افرادی در بریتانیا بود که در تمامی برنامههای اصلی موشکی این کشور، از جمله بلک نایت (Black Knight)، بلو استریک (Blue Streak)، پولاریس (Polaris)، بلک ارو (Black Arrow) و ترایدنت (Trident) نقش داشته است.
زندگی اولیه و تحصیلات
روی دومت در ۲۵ ژوئن ۱۹۳۳ در ساوتهمپتون انگلستان به دنیا آمد. پدرش لئونارد فرانک دومت نقاش و دکوراتور و مادرش رز اولین (با نام خانوادگی دیپر) بود. او تحصیلات خود را در مدرسه گرامر ایچن (Itchen Grammar School) و سپس دانشگاه بریستول ادامه داد و در سال ۱۹۵۴ با کسب مدرک درجه یک در مهندسی هوانوردی فارغالتحصیل شد. علاقه اصلی او در دانشگاه، آیرودینامیک و جریان مایعات و گازها در سرعتهای مافوق صوت بود.
حرفه علمی و مهندسی
دومت بیشتر دوران حرفهای خود را در مرکز تحقیقات هوانوردی سلطنتی (RAE) در فارنبرو گذراند؛ جایی که از سال ۱۹۵۳ تا ۲۰۰۰ میلادی، حتی همزمان با تغییر نام این نهاد، در آن مشغول به کار بود. تخصص اولیه او در زمینه گرمایش آیرودینامیکی و جریانهای مافوق صوت بود و اولین تجربهاش با فناوری موشکی به مشاهده فرود یک موشک V-2 در ساوتهمپتون در دوران کودکی بازمیگشت.
کمکهای فنی به برنامههای موشکی
دومت در طول حرفه خود در برخی از مهمترین و پیچیدهترین پروژههای دفاعی و فضایی بریتانیا نقش کلیدی ایفا کرد:
بلو استریک (Blue Streak): او روی طراحی واحد بازگشتی (Re-entry Vehicle) برای این موشک بالستیک کار کرد.
بلک نایت (Black Knight): مشارکت او در این پروژه عمیقتر بود و شامل طراحی و تحلیل نیازمندیهای واحد بازگشتی میشد.
پروژههای فضایی (EUROPA و بلک ارو): دومت در دپارتمان فضایی، به عنوان عضو بریتانیایی کمیته آیرودینامیک ELDO در پروژه راکت EUROPA و همچنین به عنوان مشارکتکننده در طراحی راکت ماهوارهبر Black Arrow فعالیت داشت.
پولاریس (Polaris) و شوالین (Chevaline): در سال ۱۹۶۷، او به دپارتمان تسلیحات منتقل شد تا روی مطالعات بهبود موشک پولاریس کار کند. این تلاشها در نهایت منجر به پروژه Chevaline در سال ۱۹۷۰ شد و دومت مسئولیت سیستم تحویل جدید را بر عهده گرفت. او در واقع نقشی محوری در بهروزرسانی سیستم موشکی پولاریس بریتانیا در دهه ۱۹۷۰ داشت.
ترایدنت (Trident): در سالهای بعد، دومت به عنوان مشاور در زمینه موشکهای بالستیک برای مارگارت تاچر در رابطه با سیستم موشکی ترایدنت فعالیت کرد.
دومت در مجموع به نوعی در ۳۲ پروژه مشارکت داشت و به مدت ده سال عضو شورای مشورتی تحقیقاتی بود که از رئیس دانشمندان (Chief Scientific Officer) پشتیبانی میکرد. او پس از بازنشستگی رسمی نیز به عنوان مشاور اصلی موشکهای بالستیک برای آژانس ارزیابی و تحقیقات دفاعی (DERA) وزارت دفاع بریتانیا فعالیت خود را ادامه داد.
جوایز و افتخارات
دومت به پاس کارهای پیشگامانه خود در تحقیق و توسعه، جوایز متعددی دریافت کرد:
مدال نقره انجمن سلطنتی هوانوردی (Royal Aeronautical Society) در سال ۱۹۹۱.
نشان فرماندهی امپراتوری بریتانیا (CBE) در همان سال ۱۹۹۱.
در سال ۲۰۰۴، کنفرانس برنامه تاریخ شفاهی راکتپژوهی بریتانیا، جایزه یک عمر دستاورد را به او تقدیم کرد.
زندگی شخصی و میراث
روی دومت در نوامبر ۱۹۵۵ با مارگاریت پاتریشیا داوسون ازدواج کرد و صاحب هفت پسر و یک دختر شد. او در ۲ نوامبر ۲۰۱۵ در سن ۸۲ سالگی درگذشت. میراث فنی او شامل مشارکت در تمامی برنامههای موشکی اصلی بریتانیا و ثبت خاطراتش در پروژه «تاریخ شفاهی علم بریتانیا» در کتابخانه بریتانیا است.
جنبه کمتر شناختهشده: دومت در کنار فعالیتهای علمی سری خود، یک رقصنده و پژوهشگر مشتاق و شناختهشده بینالمللی رقص محلی موریس (Morris dancing) بود. او در این زمینه کتابها و مقالاتی نوشت و به آموزش و اجرا در سراسر جهان پرداخت. بسیاری از همرقصانان او از شغل مخفیانه او به عنوان دانشمند موشکی بیخبر بودند.
روی دومت چهرهای محوری در تاریخ فناوری موشکی و دفاعی بریتانیا در دوران جنگ سرد بود؛ دانشمندی که با وجود لغو بسیاری از پروژههای جاهطلبانه بومی، دانش و تخصص او نقشی تعیینکننده در شکلگیری توانمندیهای استراتژیک این کشور ایفا کرد.