دکتر اکبر اعتماد (زادهٔ ۱۹ دی ۱۳۰۹ – درگذشتهٔ ۲۲ فروردین ۱۴۰۴)، فیزیکدان هسته‌ای و سیاستمدار ایرانی بود که به‌طور گسترده به عنوان «پدر فناوری هسته‌ای ایران» شناخته می‌شود. او بنیان‌گذار و نخستین رئیس سازمان انرژی اتمی ایران (AEOI) بود و معماری اصلی برنامه هسته‌ای کشور در دوران محمدرضا شاه پهلوی را بر عهده داشت.
تحصیلات و آغاز فعالیت علمی در سوئیس
اکبر اعتماد در سال ۱۳۰۹ در همدان متولد شد. او برای ادامه تحصیل به سوئیس رفت و در دانشگاه لوزان ابتدا در رشته مهندسی برق تحصیل کرد و در سال ۱۹۵۷ دیپلم خود را دریافت نمود. او سپس تحصیلات خود را ادامه داد و در سال ۱۹۵۸ مدرک کارشناسی ارشد و در سال ۱۹۶۳ دکترای خود را در رشته فیزیک رآکتور از همان دانشگاه دریافت کرد.
اعتماد پیش از بازگشت به ایران، سابقه فعالیت علمی قابل توجهی در سوئیس داشت:
او به مدت یک سال و نیم به عنوان مهندس پژوهش در شرکت براون-بووری (Brown-Boveri) کار کرد.
سپس به مدت پنج سال و نیم ریاست گروه حفاظ‌گذاری هسته‌ای در مؤسسه فدرال تحقیقات رآکتور سوئیس را بر عهده داشت.
بازگشت به ایران و مسیر تا ریاست سازمان انرژی اتمی
اعتماد در سال ۱۹۶۵ (۱۳۴۴) به ایران بازگشت و به عنوان مشاور هسته‌ای دولت منصوب شد. او مسیر حرفه‌ای خود را در ساختار اداری و علمی کشور این‌گونه طی کرد:
در سال ۱۹۶۸ (۱۳۴۷) به عنوان معاون وزیر در امور پژوهشی وزارت علوم و آموزش عالی منصوب شد.
در سال ۱۹۷۳ (۱۳۵۲) به عنوان رئیس دانشگاه بوعلی سینا همدان (که خود در تأسیس آن نقش داشت) منصوب شد.
نقطه اوج فعالیت او در سال ۱۹۷۴ (۱۳۵۳) بود؛ زمانی که محمدرضا شاه از او خواست تا سازمان انرژی اتمی ایران (AEOI) را تأسیس کند و او به عنوان نخستین رئیس این سازمان منصوب شد. او این سمت را تا سال ۱۹۷۸ (۱۳۵۷) عهده‌دار بود.
معماری برنامه هسته‌ای ایران
دوران ریاست اعتماد بر سازمان انرژی اتمی، دوره پایه‌گذاری و شکل‌گیری برنامه هسته‌ای ایران بود. اهداف و رویکردهای اصلی او عبارت بودند از:
برنامه‌ای بلندپروازانه: هدف اصلی، تولید ۲۳,۰۰۰ مگاوات برق هسته‌ای بود که شاه اعلام کرده بود و مورد حمایت اولیه آمریکا نیز قرار داشت.
استراتژی «همه گزینه‌ها»: اعتماد در مصاحبه‌ای فاش کرده است که مأموریت او دنبال کردن تمام فناوری‌های قابل تصور در حوزه هسته‌ای بود. به گفته او، شاه در آن زمان به دنبال سلاح هسته‌ای نبود، اما این ایده را در سر می‌پروراند که اگر شرایط منطقه‌ای تغییر کند، «باید به سمت هسته‌ای برویم». او این رویکرد را «باز گذاشتن همه گزینه‌ها» توصیف کرده است.
رویکرد مستقلانه: اعتماد در مذاکرات با آمریکایی‌ها بر موضع ایران پافشاری می‌کرد. او گفته است که آمریکایی‌ها تلاش می‌کردند دیدگاه‌های خود را بر ایران تحمیل کنند و مذاکرات بر سر شرایط توافق دوجانبه به مدت چهار سال بدون نتیجه ماند.
درگذشت و میراث
دکتر اکبر اعتماد در ۲۲ فروردین ۱۴۰۴ (۱۰ آوریل ۲۰۲۵) در سن ۹۵ سالگی در پاریس درگذشت. پیکر او به ایران منتقل شد و مراسم تشییع جنازه‌ای در تهران و همچنین مراسم خاکسپاری در زادگاهش همدان برگزار شد.
میراث اصلی او پایه‌گذاری زیربنای فنی، علمی و سازمانی برنامه هسته‌ای ایران است که با وجود تحولات سیاسی گسترده در دهه‌های بعد، همچنان به عنوان نقطه آغاز این مسیر شناخته می‌شود.