شکردخت جعفری، فیزیکدان پزشکی، مخترع و کارآفرین برجستهٔ افغانستانی مقیم بریتانیا است. او به عنوان نخستین زن افغانستانی که موفق به اخذ مدرک دکترای تخصصی در رشته فیزیک پزشکی شده است، شناخته میشود. شهرت جهانی او به دلیل اختراع روشی نوین، کمهزینه و کارآمد برای اندازهگیری دقیق دوز اشعه در درمان بیماران سرطانی است که انقلابی در حوزه رادیوتراپی ایجاد کرده است.
زندگی نامه و تحصیلات
تولد و مهاجرت: شکردخت جعفری در سال ۱۹۷۷ در ولسوالی سنگتخت ولایت دایکندی در مرکز افغانستان به دنیا آمد. او در شش سالگی و همزمان با جنگ شوروی، به همراه خانوادهاش مجبور به ترک وطن شده و راهی ایران شد.
مبارزه برای تحصیل : در نوجوانی و در سن ۱۴ سالگی، خانوادهاش قصد داشتند او را به عقد پسرعمویش درآورند، اما او با موفقیت توانست رضایت آنها را برای لغو این ازدواج و ادامه تحصیل جلب کند.
تحصیلات عالی: او دوران ابتدایی تا کارشناسی ارشد را در ایران گذراند. مدرک کارشناسی خود را در رشته فناوریهای پرتوی از دانشگاه علوم پزشکی تبریز در سال ۲۰۰۰ دریافت کرد. او در سال ۲۰۰۴ به افغانستان بازگشت و به عنوان استادیار در دانشگاه پزشکی کابل مشغول به کار شد. سپس در سال ۲۰۱۰ برای ادامه تحصیل به دانشگاه ساری در انگلستان رفت و در نهایت در سال ۲۰۱۵ به عنوان نخستین زن افغانستانی مدرک دکترای خود را در فیزیک پزشکی از این دانشگاه دریافت کرد.
فعالیتهای علمی و اختراع انقلابی
اختراع دوزسنج (Dosimeter) : مهمترین دستاورد علمی او، اختراع دستگاهی برای اندازهگیری دقیق دوز اشعه در فرآیند رادیوتراپی است. این دستگاه که با استفاده از مهرههای شیشهای ارزانقیمت ساخته شده، روشی کمهزینه و در عین حال بسیار دقیق برای بهینهسازی درمان سرطان ارائه میدهد.
انگیزه شخصی : انگیزه او برای این اختراع، تجربهٔ شخصی و از دست دادن پدرش بر اثر سرطان و همچنین مشاهده کمبود یک سیستم دقیق برای اندازهگیری اشعه در درمان بیماران بوده است. جالب اینجاست که او این دستگاه را در زمانی اختراع کرد که خودش نیز به بیماری سرطان مبتلا بود و دوران بارداری پسرش را میگذراند.
تأسیس شرکت : او برای تجاریسازی اختراع خود، شرکت «ترو انویو» (TrueInvivo Ltd) را تأسیس کرده و به عنوان مدیرعامل آن فعالیت میکند.
افتخارات و جوایز
دستاوردهای علمی شکردخت جعفری با جوایز متعددی در سطح بینالمللی مورد تقدیر قرار گرفته است، از جمله:
جایزه «مبتکر سال ۲۰۲۴» بریتانیا (Britannia Dynamics Award).
قرار گرفتن در فهرست «دانشمندان برجسته جهان» .
دریافت جایزه از مرکز فناوری ساری (Surrey Technology Centre).
دریافت جایزه بنیاد اشلومبرگر (Schlumberger Foundation) برای محققان برتر.
تأثیر و الهامبخشی
شکردخت جعفری فراتر از یک دانشمند، به عنوان نمادی از پشتکار، امید و مبارزه با محدودیتها شناخته میشود. او با شکستن سنتها و تابوهای رایج در جامعه، به یکی از چهرههای برجسته علمی افغانستان و جهان تبدیل شده است. امروز، او تلاشهای تازهای را برای آموزش و توانمندسازی دختران افغان از طریق برنامههای آموزشی آنلاین آغاز کرده است و امیدوار است که موفقیتهایش، الهامبخش زنان و دختران بهویژه در افغانستان باشد.