خاویر بارکونس (Xavier Barcons) یک اخترفیزیکدان اسپانیایی و یکی از چهره‌های کلیدی در عرصه نجوم اروپا است که بیشترین شهرت او به دلیل مدیریت یکی از بزرگترین و مهم‌ترین سازمان‌های تحقیقات نجومی جهان، یعنی رصدخانه جنوبی اروپا (ESO) ، در یک دوره حساس و سرنوشت‌ساز است.
بارکونس در سال ۱۹۵۹ در شهر ل’اسپیتالت د یوبرگات در منطقه کاتالونیا اسپانیا به دنیا آمد . او تحصیلات خود را در رشته علوم فیزیک در دانشگاه بارسلونا آغاز کرد و در سال ۱۹۸۱ مدرک کارشناسی و کارشناسی ارشد خود را دریافت نمود. سپس برای ادامه تحصیل به دانشگاه کانتابریا رفت و در سال ۱۹۸۵ موفق به اخذ دکترای فیزیک آماری شد .
فعالیت علمی و تخصص
تخصص اصلی بارکونس در نجوم پرتو ایکس است. او در اواخر دهه ۱۹۸۰ میلادی، اولین گروه نجوم پرتو ایکس اسپانیا را در دانشگاه کانتابریا بنیان‌گذاری کرد که نقطه عطفی در این حوزه در اسپانیا محسوب می‌شد . تحقیقات او بر روی هسته‌های فعال کهکشانی (AGN) ، به ویژه آن‌هایی که در اعماق کیهان پنهان شده‌اند و رابطه‌شان با شکل‌گیری کهکشان‌ها، متمرکز بوده است . او در طول دوران حرفه‌ای خود در پروژه‌های علمی بزرگی مانند تلسکوپ فضایی پرتو ایکس XMM-Newton و مأموریت آینده Athena آژانس فضایی اروپا (ESA) نقش‌های کلیدی ایفا کرده است .
مدیریت رصدخانه جنوبی اروپا (ESO)
بارکونس از تاریخ ۱ سپتامبر ۲۰۱۷ به عنوان مدیر کل رصدخانه جنوبی اروپا (ESO) منصوب شد و این مسئولیت را تا پایان دوره ریاست خود در آگوست ۲۰۲۶ بر عهده داشت . ESO یک سازمان بین‌دولتی پیشرو در نجوم است که بزرگترین و پیشرفته‌ترین تلسکوپ‌های زمینی جهان را در شیلی می‌سازد و اداره می‌کند.
دوره مدیریت او با چالش‌ها و دستاوردهای بزرگی همراه بود. مهم‌ترین پروژه‌ای که او مسئولیت پیشبرد آن را بر عهده داشت، ساخت تلسکوپ بسیار بزرگ اروپایی (ELT) است که قرار است با آینه‌ای به قطر ۳۹ متر، بزرگترین تلسکوپ نوری جهان باشد . او در طول مدیریتش بر ساخت این پروژه نظارت داشت و با موانع مالی و فنی آن، از جمله تأمین بودجه برای تکمیل فازهای مختلف ساخت آینه، مقابله کرد .
پیش از رسیدن به این سمت، بارکونس سابقه طولانی در حاکمیت ESO داشت. او از سال ۲۰۰۶ به عنوان ناظر و سپس نماینده اسپانیا در شورای ESO فعالیت کرد و از سال ۲۰۱۲ تا ۲۰۱۴ رئیس شورای ESO بود . در همین دوره بود که پروژه ELT تصویب شد . او همچنین به عنوان یک چهره علمی برجسته در اسپانیا، در مذاکرات فنی برای پیوستن اسپانیا به ESO نقش کلیدی داشت و از سال ۲۰۰۴ تا ۲۰۰۶ مدیر برنامه ملی نجوم و اخترفیزیک وزارت علوم اسپانیا بود .
بارکونس در طول دوران حرفه‌ای خود بیش از ۲۵۰ مقاله علمی معتبر منتشر کرده و هفت دانشجوی دکتری را راهنمایی کرده است . او پس از پایان دوره مدیریتش در ESO، همزمان به عنوان استاد بازنشسته در شورای عالی تحقیقات علمی اسپانیا (CSIC) بازنشسته شد .