ایوان نیکیتوویچ کژدوب (Ivan Nikitovich Kozhedub) که در ۸ ژوئن ۱۹۲۰ در روستایی در اوکراین به دنیا آمد، به عنوان پرافتخارترین خلبان جنگندهٔ نیروهای متفقین در جنگ جهانی دوم شناخته میشود. او با ثبت ۶۲ پیروزی هوایی رسمی در ۳۳۰ مأموریت جنگی و ۱۲۰ نبرد هوایی، رکوردی بینظیر از خود به جای گذاشت و هرگز هواپیمایش سرنگون نشد.
وی که از خلبانان مدرسه هوانوردی نظامی چوگویف (Chuguyev) شروع کرد و به دلیل استعداد خارقالعاده ابتدا به عنوان مربی باقی ماند، سرانجام در مارس ۱۹۴۳ به جبههٔ جنگ پیوست. نخستین پیروزی او در ۶ ژوئیه ۱۹۴۳ در جریان نبرد کورسک رقم خورد، و از آن پس با جنگندههای لا-۵ و لا-۷ (Lavochkin La-5/La-7) به یکی از اسطورههای هوانوردی شوروی تبدیل شد.
کژدوب نهتنها به دلیل تعداد پیروزیها، بلکه به خاطر تاکتیکهای غافلگیرکننده و تیراندازی دقیق از فاصله ۲۰۰-۳۰۰ متری شهرت یافت. از جمله دستاوردهای تاریخی او، سرنگون کردن نخستین جنگنده جت آلمانی مسرشمیت امئی-۲۶۲ در فوریه ۱۹۴۵ بود که او را به نخستین خلبان شوروی تبدیل کرد که موفق به این کار شده است. به پاس این موفقیتها، کژدوب سه بار نشان قهرمان اتحاد جماهیر شوروی را دریافت کرد. او پس از جنگ، تا درجه مارشال نیروی هوایی (Marshal of Aviation) ارتقا یافت و در سال ۱۹۹۱ در مسکو درگذشت.
ایوان کژدوب در چه عملیات هایی شرکت کرده است؟
ایوان کژدوب، برترین خلبان جنگندهٔ متفقین در جنگ جهانی دوم، در طی ۳۳۰ مأموریت جنگی و ۱۲۰ نبرد هوایی، تقریباً در تمامی جبهه های اصلی جنگ در شرق اروپا شرکت داشت. فعالیتهای رزمی او از جبههٔ ورونژ (Voronezh) آغاز شد و سپس در جبهه های استپ (Steppe)، دومین جبههٔ اوکراین و نهایتاً اولین جبههٔ بلاروس (Belorussian) به نبرد پرداخت.
نقطهٔ عطف: نبرد کورسک (Kursk)
کژدوب نخستین پیروزی هوایی خود را در تاریخ ۶ ژوئیه ۱۹۴۳، در جریان نبرد بزرگ کورسک به دست آورد. او در این نبرد، یک بمبافکن غواصی یونکرز یو-۸۷ (Ju-87) را سرنگون کرد. در روزهای بعدی، او به سرعت موفقیت خود را تکرار کرد و در ۹ ژوئیه، دو فروند جنگندهٔ مسرشمیت باف-۱۰۹ (Bf-109) را نیز منهدم ساخت. این پیروزیها، آغازگر کارنامهٔ درخشان او بود.
عملیاتهای کلیدی و نبردهای مهم
پشتیبانی از عبور از دنیپر (Dnieper): در سپتامبر ۱۹۴۳، کژدوب در یک عملیات جسورانه، به تنهایی به یک گروه ۱۸ فروندی از بمبافکنهای آلمانی یورش برد و با ایجاد اختلال در آرایش آنها، مانع از بمباران نیروهای شوروی در حال عبور از رودخانهٔ دنیپر شد. او در همان مأموریت، یک فروند یو-۸۷ را سرنگون کرد.
عملیاتهای تهاجمی در اوکراین: در اکتبر ۱۹۴۳، کژدوب و همکارانش در یک نبرد هوایی سنگین، با ۹ فروند جنگندهٔ لا-۵ (La-5) به ۹ فروند بمبافکن یو-۸۷ که توسط ۶ فروند مسرشمیت باف-۱۰۹ پشتیبانی میشدند، حمله کردند و دو بمبافکن را سرنگون ساختند. تا پایان اکتبر ۱۹۴۳، او تعداد ۲۰ پیروزی هوایی را در کارنامه خود ثبت کرده بود.
نبردهای هوایی در منطقه یاسی در بهار ۱۹۴۴، کژدوب در آسمان رومانی و منطقهٔ یاسی به نبرد پرداخت. اسناد نشان میدهد که او در تاریخ ۱۹ آوریل یک بمبافکن هاینکل هه-۱۱۱ (He 111) و در ۳ ژوئن یک جنگندهٔ فوکه-وولف افو-۱۹۰ (Fw-190) را در شمال غربی یاسی سرنگون کرده است.
سرنگونی جنگندهٔ جت مسرشمیت امئی-۲۶۲ (Me-262): یکی از برجستهترین عملیاتهای کژدوب، سرنگونی یک جنگندهٔ پیشرفتهٔ جت آلمانی امئی-۲۶۲ بود. این واقعه در فوریه ۱۹۴۵، در حین یک مأموریت «شکار آزاد» (free-hunting) بر فراز رودخانهٔ اودر (Oder) رخ داد و او را به نخستین خلبان شوروی تبدیل کرد که موفق به این کار شده است.
نبرد نهایی بر فراز برلین: آخرین نبرد هوایی کژدوب در ۱۷ آوریل ۱۹۴۵، در آسمان برلین رخ داد. او به همراه همپرواز خود، دیمیتری تیتارنکو (Dmitry Titarenko)، با بیش از ۴۰ فروند جنگندهٔ افو-۱۹۰ که به بمب مجهز بودند، درگیر شدند و موفق شدند با استفاده از تاکتیکهای غافلگیرکننده، چندین فروند از آنها را منهدم کنند. آخرین هواپیمای سرنگونشدهٔ او (۶۲مین پیروزی) در همین نبرد ثبت شد.