گیلرمو هارو (Guillermo Haro) یکی از برجسته‌ترین اخترشناسان مکزیکی و از پیشگامان اخترفیزیک مدرن در این کشور است. او با کشف اجرام سماوی مهم و بنیان‌گذاری مؤسسات نجومی کلیدی، نقش تعیین‌کننده‌ای در توسعه علم نجوم در مکزیک ایفا کرد.
زندگی‌نامه و تحصیلات
گیلرمو بنیتو هارو بارازا در ۲۱ مارس ۱۹۱۳ در مکزیکوسیتی متولد شد و در دوران پرتلاطم انقلاب مکزیک بزرگ شد. او ابتدا در دانشگاه ملی مستقل مکزیک (UNAM) به تحصیل فلسفه پرداخت، اما علاقه‌اش به نجوم او را به سمت این علم کشاند.
در سال ۱۹۴۱ به عنوان دستیار در رصدخانه اخترفیزیک ملی تونانتزینتلا مشغول به کار شد. برای تکمیل آموزش خود، از ۱۹۴۳ تا ۱۹۴۴ در رصدخانه کالج هاروارد در ایالات متحده کار کرد. او در سال ۱۹۶۸ با النا پونیاتوسکا ، روزنامه‌نگار و نویسنده مشهور مکزیکی، ازدواج کرد و حاصل این ازدواج سه فرزند به نام‌های امانوئل، فیلیپه و پائولا بود.
دستاوردهای علمی و اکتشافات
هارو با استفاده از تلسکوپ اشمیت ۲۴-۳۱ اینچی در رصدخانه تونانتزینتلا، مطالعات گسترده‌ای روی ستارگان بسیار سرخ و بسیار آبی انجام داد و به اکتشافات مهمی دست یافت:
اجرام هربیگ-هارو (Herbig-Haro Objects): در سال ۱۹۵۴، هارو و جرج هربیگ به طور همزمان و مستقل از یکدیگر، سحابی‌های کوچک گسیلی را در نزدیکی ستارگان تازه‌متولدشده کشف کردند. این اجرام که امروزه به افتخار آن‌ها نام‌گذاری شده‌اند، به عنوان شوک‌های کمانی ناشی از برخورد جت‌های مواد از ستارگان جوان با گازهای میان‌ستاره‌ای شناخته می‌شوند.
کهکشان‌های هارو (Haro Galaxies): در سال ۱۹۵۶، او کلاس جدیدی از کهکشان‌ها را با رنگ آبی بسیار شدید شناسایی کرد که امروزه به عنوان کهکشان‌های هارو شناخته می‌شوند.
ستارگان متغیر T-Tauri و ستارگان شراره‌ای: هارو تعداد زیادی ستاره متغیر T-Tauri و همچنین ستارگان شراره‌ای را در منطقه صورت فلکی شکارچی (جبار) و خوشه‌های ستاره‌ای دیگر کشف کرد.
کشفیات دیگر: او همچنین موفق به کشف یک ابرنواختر، بیش از ۱۰ نواختر و یک دنباله‌دار شد که به نام خودش (دنباله‌دار هارو-چاویرا) نام‌گذاری شده است. علاوه بر این، او ۱۰۳ سحابی سیاره‌ای جدید را در جهت مرکز کهکشان راه شیری شناسایی کرد.
نقش نهادی و میراث علمی
گیلرمو هارو نه تنها یک محقق برجسته، بلکه یک معمار نهادی برای علم نجوم در مکزیک بود:
مدیریت رصدخانه‌ها: او از سال ۱۹۴۸ تا ۱۹۶۸ مدیر رصدخانه نجومی ملی (UNAM) بود و همچنین ریاست رصدخانه اخترفیزیک ملی تونانتزینتلا را بر عهده داشت.
بنیان‌گذاری INAOE: در سال ۱۹۷۱، او مؤسسه ملی اخترفیزیک، اپتیک و الکترونیک (INAOE) را بنیان گذاشت و به عنوان اولین مدیر آن منصوب شد.
تأسیس رصدخانه‌های جدید: او پیشنهاد تأسیس رصدخانه سیرا سن پدرو مارتیر در باخا کالیفرنیا و رصدخانه اخترفیزیک گیلرمو هارو در کانانه، سونورا (با تلسکوپ ۲ متری) را داد که امروزه یکی از دو رصدخانه حرفه‌ای مکزیک است.
افتخارات و جوایز
گیلرمو هارو در طول زندگی خود جوایز و افتخارات متعددی دریافت کرد:
مدال بروس از انجمن اخترشناسی پاسیفیک (۱۹۶۴)
جایزه ملی علوم و هنرهای مکزیک (۱۹۷۸)
جایزه پرنسس آستوریاس برای تحقیقات علمی و فنی (۱۹۸۱)
مدال لومونوسوف از آکادمی علوم اتحاد جماهیر شوروی (۱۹۸۶)
او در سال ۱۹۵۹ به عنوان اولین مکزیکی به عضویت انجمن سلطنتی اخترشناسی انگلستان درآمد.
آرامگاه و بزرگداشت
گیلرمو هارو در ۲۶ آوریل ۱۹۸۸ در مکزیکوسیتی درگذشت. پیکر او در روتوندا د لاس پرسوناس ایلوسترس (آرامگاه مشاهیر مکزیک) به خاک سپرده شده است. در سال ۲۰۱۸، گوگل دودل به مناسبت صد و پنجمین سالگرد تولد او، تصویری از او و ستارگان را منتشر کرد.
میراث علمی هارو، از جمله کشفیات بنیادین او درباره فرآیند شکل‌گیری ستارگان و تأسیس نهادهای نجومی پیشرو، او را به چهره‌ای ماندگار در تاریخ علم مکزیک و جهان تبدیل کرده است.