سامانه موشکی اسکندر ام (Iskander-M) که با نام ناتو SS-26 Stone شناخته میشود. قویترین و کلیدیترین سامانه موشکی بالستیک کوتاهبرد (SRBM) ارتش روسیه برای ضربات دقیق تاکتیکی است. این سامانه جایگزین سامانههای قدیمیتر مثل Oka اس اس-23و Tochka-U شد و نقش بسیار پررنگی در عملیاتهای نظامی روسیه ایفا میکند.
ویژگیهای کلیدی و فناوریهای منحصربهفرد
۱. مسیر پروازی شبهبالستیک (Quasi-Ballistic)
اسکندر ام مانند موشکهای بالستیک سنتی از یک مسیر سهموی ثابت پیروی نمیکند. این موشک در طی مسیر (بهویژه در فاز پایانی و شیرجه روی هدف) مانورهای سنگین شدید انجام میدهد که پیشبینی مسیر حرکت آن را برای سامانههای دفاع موشکی بسیار دشوار میکند.
۲. قابلیت مقابله با سامانههای پدافندی (Decoys & Stealth)
راداری: سطح مقطع راداری (RCS) موشک به دلیل پوششهای مخصوص جذب امواج و طراحی بدنه بسیار پایین است.
شرارههای انحرافی (Decoys): اسکندر ام مجهز به سامانههای جنگ الکترونیک داخلی و شرارههای فلزی/حرارتی (MOM) است که در فاز پایانی رها شده و رادارها و موشکهای رهگیر دشمن (مانند پاتریوت) را گمراه میکنند.
۳. تنوع بالای کلاهکها
این سامانه قابلیت حمل انواع کلاهکهای مختلف را بر اساس نوع هدف دارد:
تخریب شدید (HE-Fragmentation): برای انهدام مراکز فرماندهی و زیرساختها.
خوشهای (Cluster): برای آسیب به تجهیزات و نیروهای پیاده در سطح وسیع.
نفوذگر در بتن (Bunker Buster): برای نابودی پناهگاهها و سیلوهای زیرزمینی.
ترمبریک (خلاء): برای ایجاد موج انفجار شدید در مناطق محصور.
هستهای تاکتیکی: قابلیت حمل کلاهکهای هستهای با قدرت ۱۰ تا ۵۰ کیلوتن.
معماری پرتابگر و تحرکپذیری
سامانه اسکندر بر روی یک خودروی سنگین ۸×۸ مدل MZKT-7930 سوار شده است. هر خودروی پرتابگر (TEL) توانایی حمل و شلیک دو موشک مجزا را دارد. این پرتابگرها خاکینورد بوده، تحرک بالایی دارند و میتوانند بلافاصله پس از شلیک تغییر موقعیت دهند (تکنیک شلیک و فرار) تا از حملات تلافیجویانه در امان بمانند.
جایگاه استراتژیک در جنگهای مدرن
اسکندر ام سنگ بنای دکترین منع دسترسی و نفوذناپذیری روسیه است. ارتش روسیه از این موشک برای هدف قرار دادن اهداف با ارزش بالا شامل سامانههای پدافندی پیشرفته، رادارهای راهبردی، فرودگاهها، مراکز تجمع نیرو و پایگاههای فرماندهی استفاده میکند.