ماریافلیچا دِ لورنتیس کیست؟
اخترشناس و فیزیکدان ایتالیایی
ماریافلیچا دِ لورنتیس (Mariafelicia De Laurentis) یک اخترفیزیکدان ایتالیایی، استاد دانشگاه ناپل فدریکو دوم و پژوهشگر مؤسسه ملی فیزیک هستهای ایتالیا (INFN) است. او بهعنوان دانشمند پروژه (Project Scientist) در همکاری بینالمللی تلسکوپ افق رویداد (EHT) فعالیت میکند؛ همان پروژهای که نخستین تصاویر مستقیم از یک سیاهچاله را ثبت کرد.
زندگینامه و تحصیلات
دِ لورنتیس اهل آسرا در نزدیکی ناپل است. او کارشناسی فیزیک خود را از دانشگاه فدریکو دوم ناپل دریافت کرد و سپس دکترای پژوهش خود را در پلیتکنیک تورین به پایان رساند، جایی که بهعنوان بهترین دانشجوی دکتری آن دانشگاه برگزیده شد. پس از آن، او در دانشگاه دولتی آموزشی تومسک در روسیه و همچنین در مؤسسه فیزیک نظری دانشگاه گوته در فرانکفورت آلمان تدریس کرد و در همانجا به همکاری EHT پیوست.
حوزههای پژوهش
تخصص اصلی دِ لورنتیس در گرانش، سیاهچالهها و آزمون نظریههای گرانشی است. پژوهشهای او بر درک فیزیک سیاهچالهها، آزمون نسبیت عام اینشتین در شرایط حدی (میدان گرانشی بسیار قوی) و بررسی انحرافات احتمالی از این نظریه متمرکز است. او تاکنون بیش از ۲۵۰ مقاله علمی منتشر کرده است.
نقش کلیدی در تلسکوپ افق رویداد (EHT)
دِ لورنتیس در مارس ۲۰۲۵ بهعنوان دانشمند پروژه در EHT منصوب شد؛ او نخستین زنی است که این جایگاه را در این همکاری بینالمللی به دست میآورد. این نقش، مسئولیت تعریف و هدایت استراتژی علمی کل همکاری را بر عهده دارد، از هماهنگی فعالیتهای علمی و بهینهسازی مشاهدات تا ترسیم چشمانداز بلندمدت پروژه.
پیش از این، او معاون دانشمند پروژه و عضو شورای علمی EHT بود. سهم او در آزمونهای گرانش برای تصویربرداری از سیاهچاله کمان A\* (مرکز کهکشان راه شیری) بسیار تعیینکننده بود؛ او گروه کاری «ورودی فیزیک گرانشی» را هماهنگ کرد و انتشار مقاله علمی مربوطه را هدایت نمود.
افتخارات و جوایز
دِ لورنتیس جوایز معتبر متعددی دریافت کرده است:
مدال اینشتین ۲۰۲۰: این مدال از سوی انجمن آلبرت اینشتین در برن به تیم EHT اهدا شد، به پاس تصویر انقلابی از سایه یک سیاهچاله اَبَرجرم در مرکز کهکشان مسیه ۸۷ (M87\*).
جایزه پیشرفت در فیزیک بنیادی (Breakthrough Prize in Fundamental Physics): این جایزه نیز بهصورت تیمی به همکاران EHT تعلق گرفت.
جایزه علمی بینالمللی «کاپو د’اورلاندو» ۲۰۲۶ در بخش ترویج علم.
نشان شوالیه «ستارهٔ ایتالیا» (در برخی منابع اشاره شده است).
ریاست انجمن SIGRAV و دیدگاهها
در ژوئیه ۲۰۲۶، دِ لورنتیس بهعنوان رئیس انجمن ایتالیایی نسبیت عام و گرانش (SIGRAV) انتخاب شد. او نخستین زنی است که از زمان تأسیس این انجمن در سال ۱۹۹۰ به این سمت میرسد. SIGRAV مهمترین انجمن علمی ایتالیا برای پژوهشگران در حوزههای نسبیت عام، گرانش، اخترفیزیک نسبیتی و امواج گرانشی است.
دِ لورنتیس دربارهٔ این انتخاب گفته است که آن را هم یک مسئولیت بزرگ و هم انگیزهای قوی برای کمک به رشد جامعه علمیای میداند که آن را «خانه آکادمیک» خود میشمارد. او بر اهمیت گفتوگو میان نظریه، آزمایش و مشاهده تأکید دارد و حمایت از پژوهشگران جوان را یکی از اولویتهای خود عنوان کرده است.
او همچنین دربارهٔ حضور زنان در سطوح عالی علمی میگوید که اگرچه زنان امروز حضور بنیادینی در پژوهش دارند، اما در رسیدن به نقشهای رهبری با دشواریهای بیشتری روبهرو هستند. به باور او، هدف نباید «درخواست جایگاه بهعنوان زن» باشد، بلکه باید تضمین شود که جنسیت دیگر مانعی برای به رسمیت شناختن شایستگی، کار و رهبری علمی نباشد. او ابراز امیدواری میکند روزی فرا برسد که دیگر نیازی به تأکید بر «اولین زن بودن» نباشد، زیرا این یعنی حضور زنان در رأس علم عادی شده است.
چشمانداز آینده
دِ لورنتیس دربارهٔ آیندهٔ EHT میگوید که این پروژه وارد مرحله جدیدی شده است: پس از ثبت نخستین تصاویر از M87\* و کمان A\*، هدف دیگر فقط «عکس گرفتن از سیاهچاله» نیست، بلکه مطالعه فیزیک در مجاورت بیواسطه آنها و نحوه تحول آن در طول زمان است. او همچنین بر ضرورت همکاری بینرشتهای و بازتر شدن پژوهش تأکید دارد.