مارتین ونهارت (Martin Venhart)، متولد ۸ ژانویه ۱۹۸۱ در شهر ایلاوا (Ilava) در اسلواکی، یک فیزیکدان برجسته در حوزه فیزیک هسته‌ای و رئیس فعلی آکادمی علوم اسلواکی (SAV) است. او در طول دوران حرفه‌ای خود توانسته است نقش کلیدی در ارتقای جایگاه علمی اسلواکی در پروژه‌های بین‌المللی، به‌ویژه در سازمان CERN، ایفا کند.
زندگی اولیه و تحصیلات
ونهارت دوران کودکی و نوجوانی خود را در شهر ترناوا (Trnava) گذراند و در دبیرستان یان هولِه (Gymnázium Jána Hollého) تحصیل کرد. او در ابتدا به شیمی علاقه داشت، اما بر اساس مصاحبه‌هایش، برنامه‌های تلویزیونیِ ییرژی گریگار (Jiří Grygar)، اخترشناس مشهور چک، او را به سمت فیزیک جذب کرد.
او تحصیلات عالی خود را در دانشگاه کمنیوس (Comenius University) در براتیسلاوا آغاز کرد و در سال ۲۰۰۴ مدرک کارشناسی ارشد خود را در رشته فیزیک هسته‌ای و زیرهسته‌ای دریافت نمود. عنوان پایان‌نامه او «مقاطع عرضی ایزوتوپ‌های موجود در سوخت هسته‌ای راکتورهای حرارتی VVER-440» بود که با همکاری صنعت هسته‌ای اسلواکی و آژانس انرژی هسته‌ای (NEA) در پاریس انجام شد. او سپس در سال ۲۰۰۸ موفق به اخذ مدرک دکتری (PhD.) در رشته فیزیک هسته‌ای تجربی از همان دانشگاه شد. موضوع رساله دکتری او «ایزومریسم K در هسته ²⁵⁴No» بود و بخش تجربی این کار در آزمایشگاه سیکلوترون در یووسکوله (Jyväskylä) فنلاند انجام شد.
حرفه علمی و پژوهشی
پس از اتمام دکتری، ونهارت بین سال‌های ۲۰۰۸ تا ۲۰۱۰ به عنوان پژوهشگر فوق‌دکتری در دانشگاه کاتولیک لون (KU Leuven) در بلژیک فعالیت کرد. او از سال ۲۰۱۰ به مؤسسه فیزیک آکادمی علوم اسلواکی (SAV) پیوست و در سال ۲۰۱۳ به عنوان رئیس بخش فیزیک هسته‌ای این مؤسسه منصوب شد.
حوزه تخصصی اصلی او مطالعه شکل هسته‌های اتمی، به ویژه پدیده همزیستی شکلی (Shape Coexistence) در هسته‌های سنگین است. او در این زمینه از روش‌های طیف‌سنجی پرتو گاما و طیف‌سنجی الکترون‌های تبدیلی استفاده می‌کند.
دستاوردهای کلیدی در CERN و بین‌المللی
ونهارت نقش محوری در همکاری اسلواکی با سازمان CERN داشته است. او در سال ۲۰۱۱ پیشنهاد انجام اولین آزمایش اسلواکی در تأسیسات ISOLDE در CERN را ارائه داد و سپس رهبری تیمی از آکادمی علوم اسلواکی را برای ساخت طیف‌سنج TATRA بر عهده گرفت. این دستگاه برای مطالعه واپاشی ایزوتوپ‌های جیوه و طلا طراحی شده است.
او همچنین به عنوان سخنگوی (Spokesperson) چندین آزمایش موفق بین‌المللی از جمله آزمایش IS521 در CERN و آزمایش‌هایی در دانشگاه یووسکوله فنلاند و آزمایشگاه iThemba در آفریقای جنوبی فعالیت کرده است. در مجموع، ۷۴ روز زمان پرتو (Beam Time) برای این آزمایش‌ها به او و تیمش تعلق گرفته است.
ونهارت در مذاکراتی کلیدی نیز نقش داشته است:
او رهبری مذاکرات برای عضویت کامل اسلواکی در همکاری ISOLDE در CERN را بر عهده داشت که این عضویت در سال ۲۰۱۶ محقق شد.
او همچنین مذاکرات برای عضویت کامل اسلواکی در کمیته همکاری اروپایی فیزیک هسته‌ای (NuPECC) را هدایت کرد که در سال ۲۰۱۹ به نتیجه رسید.
او رهبری پروژه تأسیس آزمایشگاه شتاب‌دهنده جدید در Piešťany (اسلواکی) را نیز بر عهده داشته است.
نقش‌های رهبری و سیاست‌گذاری علمی
ونهارت مسیر حرفه‌ای خود را به سمت رهبری علمی نیز گسترش داده است:
او از سال ۲۰۱۷ به عنوان عضو هیئت رئیسه (Presidium) آکادمی علوم اسلواکی انتخاب شده است.
در سال ۲۰۲۱، او به سمت معاون رئیس آکادمی علوم اسلواکی برای بخش اول علوم منصوب شد.
در تاریخ ۱۹ نوامبر ۲۰۲۴، مجمع آکادمی علوم اسلواکی او را در یک رأی‌گیری مخفی به عنوان رئیس جدید آکادمی انتخاب کرد. او در ۶ ژوئن ۲۰۲۵ به طور رسمی توسط رئیس‌جمهور اسلواکی، پیتر پلگرینی، برای یک دوره چهارساله (تا ژوئن ۲۰۲۹) منصوب شد و جانشین پروفسور پاول شایگالیک شد.
افتخارات و جوایز
ونهارت در طول دوران حرفه‌ای خود جوایز متعددی دریافت کرده است:
جایزه فیزیکدان جوان از انجمن فیزیک اسلواکی در سال ۲۰۱۲.
تقدیرنامه رئیس‌جمهور اسلواکی برای تکمیل موفقیت‌آمیز آزمایش IS521 در CERN در سال ۲۰۱۴.
او در سال ۲۰۲۴ برنده جایزه علمی ESET در اسلواکی شد.
جمع‌بندی
مارتین ونهارت نمونه‌ای برجسته از یک دانشمند و مدیری است که توانسته است پژوهش‌های بنیادی در فیزیک هسته‌ای را با نقش‌های رهبری در سطح ملی و بین‌المللی ترکیب کند. او با هدایت آزمایش‌های پیشرو در CERN و توسعه زیرساخت‌های علمی در اسلواکی، نه تنها به پیشرفت دانش بشری در درک ساختار هسته اتم کمک کرده، بلکه جایگاه کشورش را در جامعه علمی اروپا و جهان به طور قابل توجهی ارتقا داده است.