فردریک ژولیو-کوری یکی از مهم‌ترین و تأثیرگذارترین دانشمندان فرانسوی قرن بیستم است که با کشف رادیواکتیویته مصنوعی، دریچه‌ای تازه به روی علم و پزشکی گشود و به عنوان بنیان‌گذار برنامه هسته‌ای فرانسه شناخته می‌شود.
زندگی‌نامه و مسیر علمی
ژان فردریک ژولیو در ۱۹ مارس ۱۹۰۰ در پاریس به دنیا آمد. او در سال ۱۹۲۰ وارد مدرسه فیزیک و شیمی صنعتی پاریس شد و سه سال بعد به عنوان شاگرد اول در رشته مهندسی فیزیک فارغ‌التحصیل شد. استعداد او باعث شد تا پل لانژون، فیزیکدان برجسته، او را به ماری کوری معرفی کند و ژولیو در سال ۱۹۲۵ به عنوان دستیار شخصی او در انستیتو رادیوم مشغول به کار شود.
در همین‌جا بود که با ایرن کوری، دختر ماری و پیر کوری، آشنا شد. آن‌ها در سال ۱۹۲۶ با یکدیگر ازدواج کردند و نام خانوادگی خود را به ژولیو-کوری تغییر دادند. این ازدواج آغازگر یکی از درخشان‌ترین همکاری‌های علمی تاریخ بود.
کشف رادیواکتیویته مصنوعی و جایزه نوبل
مهم‌ترین دستاورد علمی این زوج، در سال‌های ۱۹۳۳ تا ۱۹۳۴ رقم خورد. آن‌ها با بمباران یک ورقه نازک آلومینیوم توسط ذرات آلفا، متوجه شدند که این ورقه پس از بمباران، شروع به انتشار پوزیترون (الکترون مثبت) می‌کند و شدت این تابش به مرور زمان به صورت نمایی کاهش می‌یابد. این پدیده، چیزی جز رادیواکتیویته مصنوعی نبود؛ آن‌ها موفق شده بودند یک عنصر پایدار را به یک ایزوتوپ رادیواکتیو تبدیل کنند.
این کشف انقلابی، این امکان را فراهم کرد که ایزوتوپ‌های رادیواکتیو از تمام عناصر شیمیایی تولید شوند؛ دستاوردی که کاربردهای وسیعی در زمینه‌هایی مانند پزشکی هسته‌ای و زیست‌شناسی پیدا کرد. به پاس این کشف، فردریک و ایرن ژولیو-کوری در سال ۱۹۳۵ موفق به دریافت جایزه نوبل شیمی شدند.
بنیان‌گذاری انرژی هسته‌ای فرانسه
نقش ژولیو-کوری در شکل‌گیری زیرساخت‌های هسته‌ای فرانسه بی‌بدیل است. او پس از جنگ جهانی دوم، ریاست مرکز ملی پژوهش‌های علمی فرانسه (CNRS) را در سال‌های ۱۹۴۴ تا ۱۹۴۵ بر عهده گرفت و آن را عمیقاً بازسازماندهی کرد. سپس در سال ۱۹۴۶، با تأسیس کمیساریای انرژی اتمی فرانسه (CEA)، به عنوان اولین کمیسر عالی انرژی اتمی این کشور منصوب شد.
مهم‌ترین دستاورد او در این سمت، راه‌اندازی اولین راکتور هسته‌ای فرانسه به نام ZOÉ (مخفف Zero power, uranium Oxide, heavy Water) در دسامبر ۱۹۴۸ بود. این راکتور که در مرکز فونتنه-او-روز کار خود را آغاز کرد، نقطه عطفی در تاریخ انرژی هسته‌ای فرانسه بود و راه را برای استقلال انرژی این کشور هموار ساخت.
فعالیت‌های سیاسی و اجتماعی
ژولیو-کوری تنها یک دانشمند آزمایشگاهی نبود؛ او یک فرد فعال سیاسی و اجتماعی نیز به شمار می‌رفت. در طول جنگ جهانی دوم، او در پاریس ماند و به جنبش مقاومت پیوست و در سال ۱۹۴۲ به حزب کمونیست فرانسه ملحق شد. او همچنین نقش کلیدی در انتقال ذخایر آب سنگین از نروژ به انگلستان داشت تا از دسترس آلمان نازی خارج شود.
پس از جنگ، او به یکی از چهره‌های برجسته جنبش صلح تبدیل شد و به عنوان رئیس شورای جهانی صلح فعالیت کرد. دیدگاه‌های سیاسی چپ‌گرایانه او گاهی باعث جنجال می‌شد، اما او را از یک دانشمند متعهد به مسئولیت اجتماعی خود دور نکرد.