در روزگاری که آسمان همچنان رویایی دستنیافتنی برای بسیاری از مردمان جهان به نظر میرسد، گاهی یک انسان با جسارت و پشتکار خود، نه تنها این رویا را به واقعیت تبدیل میکند، بلکه مسیری تازه را برای نسلهای بعدی میگشاید. سارا صبری (Sara Sabry) دقیقاً چنین انسانی است؛ زنی که در ۴ اوت ۲۰۲۲ نام خود را در تاریخ نه تنها مصر و جهان عرب، بلکه تمام قارهٔ آفریقا به ثبت رساند. او نخستین زن مصری، نخستین زن عرب و نخستین زن آفریقاییای شد که پا به عرصهٔ فضا میگذارد. اما داستان سارا صبری، فراتر از یک پرواز فضایی دهدقیقهای است؛ این روایت، حکایت دختری از قاهره است که در کودکی نه پرتاب موشک دیده بود و نه فضانوردی از سرزمین خود میشناخت، اما با ایمان به تواناییهایش، تمام مرزهای ممکن و ناممکن را درنوردید.
سارا صبری در ۲۳ مه ۱۹۹۳ در مصر به دنیا آمد. او از همان دوران کودکی، کنجکاوی بیپایانی برای درک سازوکار جهان پیرامونش داشت؛ بهگونهای که در سهسالگی، پدر و مادرش برای ارضای این حس کنجکاوی، ریموت کنترلها را به او میدادند تا دوباره سرهم کند. این شوق به «چگونه کار کردنِ» اشیا، او را به مسیر مهندسی کشاند؛ مسیری که در جامعهای با کلیشههای جنسیتی عمیق، برای یک زن به هیچ وجه هموار نبود. او بارها شنید که مهندسی برایش «خیلی سخت» خواهد بود، یا اگر پسر بود، هرگز چنین حرفهایی را نمیشنید. اما سارا به جای عقبنشینی، این نگاههای محدودکننده را به سوختی برای پیشرفت تبدیل کرد.
تحصیلات آکادمیک سارا، گواهی بر عزم راسخ اوست. او مدرک کارشناسی خود را در رشته مهندسی مکانیک با گرایشهای زیستشناسی، شیمی و پیشپزشکی از دانشگاه آمریکایی قاهره در سال ۲۰۱۶ دریافت کرد. سپس برای ادامهٔ مسیر، راهی ایتالیا شد و مدرک کارشناسی ارشد مهندسی زیستپزشکی را از دانشگاه پلیتکنیک میلان در سال ۲۰۲۰ به دست آورد؛ جایی که پژوهشاش بر روی کاربرد هوش مصنوعی در جراحیهای رباتیک متمرکز بود. اما آسمان همچنان او را فرا میخواند. سارا در حال حاضر دانشجوی دکتری علوم هوافضا در دانشگاه داکوتای شمالی است و پژوهشهای خود را در آزمایشگاه پروازهای فضایی انسانی این دانشگاه که زیر نظر ناسا فعالیت میکند، بر روی طراحی و مهندسی لباسهای فضایی (Spacesuit) متمرکز کرده است.
با این حال، نقطهٔ عطف زندگی سارا صبری در سال ۲۰۲۱ رقم خورد، زمانی که او به عنوان نخستین فضانورد شبیهسازیشده (Analog Astronaut) زن مصر، در یک مأموریت دو هفتهای برای شبیهسازی زندگی در ماه شرکت کرد. این تجربه، پلهٔ بعدی او برای دستیابی به رویای بزرگتر بود. در سال ۲۰۲۲، او از میان هزاران متقاضی بینالمللی برای شرکت در برنامهٔ فضانورد شهروندی (Citizen Astronaut Program) سازمان غیرانتفاعی Space for Humanity انتخاب شد. این انتخاب، او را سوار بر موشک نیو شپرد (New Shepard) شرکت بلو اوریجین (Blue Origin) در مأموریت NS-22 کرد. در این مأموریت که ششمین پرواز انسانی این شرکت و بیستودومین پرواز برنامهٔ نیو شپرد بود، سارا به همراه پنج سرنشین دیگر از جمله نخستین فضانورد پرتغال، از خط مرزی فضا (کارمان لاین) در ارتفاع ۱۰۷ کیلومتری از سطح دریا عبور کرد.
خود سارا وصف این لحظه را چنین بیان میکند: «هیجانانگیزترین چیزی بود که تا به حال تجربه کردهام. وقتی بلند میشوی، موتور را زیر پایت حس میکنی که روشن میشود، و خیلی سریع، آسمان از آبی روشن به آبی تیرهتر، سپس بنفش و بعد سیاه تبدیل میشود و این تنها چیزی است که به تو میگوید در فضا هستی این آزادکنندهترین احساسی بود که هر کسی میتواند تجربه کند». اما تأثیر این سفر برای سارا فراتر از یک تجربهٔ شخصی بود. او با دیدن زمین از ورای جو، به درکی عمیق از «تأثیر کلینگر» (Overview Effect) دست یافت؛ درکی که مرزهای زمینی را کمرنگ میکند و همبستگی همهٔ انسانها را آشکار میسازد.
سارا صبری به خوبی میداند که فرصتهای صنعت فضا برای کسانی که اهل کشورهای غربی نیستند، بسیار محدود است. به همین دلیل، او بنیانگذار و مدیرعامل سازمان غیرانتفاعی Deep Space Initiative (ابتکار فضای عمیق) است؛ سازمانی که هدف آن افزایش دسترسی به صنعت فضا برای افراد با هر پیشینه و ملیتی است. این سازمان در حال حاضر بیش از ۲۰۵ نفر از ۲۸ ملیت مختلف را در ۵۳ پروژهٔ فضایی گرد هم آورده است. سارا همچنین با همکاری آژانس فضایی مصر، برنامهٔ سفیران فضا (Space Ambassadorship Programme) را برای آگاهیبخشی به نسل جوان دربارهٔ فرصتهای پژوهش فضایی راهاندازی کرده است.
سارا صبری امروز نه تنها یک فضانورد و مهندس، بلکه یک سخنران بینالمللی، فعال و الگویی بینظیر برای میلیونها زن و مرد در سراسر جهان است. او جوایز متعددی از جمله جایزهٔ رهبر نوظهور فضایی فدراسیون بینالمللی هوانوردی (IAF Emerging Space Leader Award) را دریافت کرده و به عنوان عضو برنامهٔ فلوشیپ کارمان (Karman Project Fellow) و برگزیدهٔ Explorers Club 50 شناخته شده است. پیام او برای همه روشن است: «وقتی جرات رویاپردازی بزرگ را داشته باشیم، به چیزهایی دست مییابیم که غیرممکن به نظر میرسیدند، مرزها را میشکنیم، تاریخ میسازیم و چالشهای تازهای برای آینده تعیین میکنیم». سارا صبری ثابت کرد که آسمان، برای هیچکس محدودیت ندارد، مگر در نگاه کسانی که جرئت نگاه کردن به آن را ندارند.