کلودیا دو رام (Claudia de Rham) یک فیزیکدان نظری و کیهان‌شناس سوئیسی-بریتانیایی است که به عنوان یکی از برجسته‌ترین متخصصان در زمینه گرانش و کیهان‌شناسی در جهان شناخته می‌شود. او استاد فیزیک نظری در کالج سلطنتی لندن (Imperial College London) و مدیر مرکز فیزیک نظری عبدالسلام است. شهرت اصلی او به دلیل ارائهٔ نخستین چارچوب ریاضیاتی منسجم و عملی برای نظریهٔ «گرانش جرم‌دار» (Massive Gravity) است که یک خلأ نظری را پر کرد.
زندگی شخصی و مسیر غیرمعمول
کلودیا دو رام در ۲۹ مارس ۱۹۷۸ در لوزان، سوئیس به دنیا آمد. والدین او در زمینهٔ کمک‌های توسعه‌ای فعالیت می‌کردند و همین موضوع باعث شد خانواده‌اش به دفعات نقل مکان کنند؛ از سوئیس به روستاهای کوهستانی پرو، سپس بازگشت به سوئیس و در نهایت به آنتاناناریوو در ماداگاسکار. این تجربه‌ها باعث شد او از کودکی با فرهنگ‌ها و زبان‌های متعددی آشنا شود.
یکی از جذاب‌ترین نکات زندگی او، رؤیای فضانورد شدن در کودکی بود. برای عادت کردن به حس بی‌وزنی، او حتی در کلاس‌های غواصی شرکت کرد. او بعدها در دوران پسادکتری در کانادا موفق به گرفتن گواهی خلبانی نیز شد. در سال ۲۰۰۹، او تا مراحل نهایی انتخاب فضانوردان آژانس فضایی اروپا (ESA) پیش رفت و از میان ۲۰,۰۰۰ متقاضی، به جمع ۴۱ نامزد نهایی راه یافت. با این حال، تشخیص سل خاموش (نهفته)که احتمالاً از دوران حضور در ماداگاسکار با خود داشته باعث شد رؤیای فضانوردی را کنار بگذارد و مسیرش را به سمت فیزیک نظری تغییر دهد.
تحصیلات و مسیر حرفه‌ای
او تحصیلات خود را در معتبرترین موسسات اروپایی دنبال کرد:
کارشناسی ارشد (MSc) در فیزیک: از مدرسه پلی‌تکنیک فدرال لوزان (EPFL) در سال ۲۰۰۱.
مدرک مهندسی (Diplôme d’Ingénieur) در فیزیک: از مدرسه پلی‌تکنیک پاریس (École Polytechnique) در سال ۲۰۰۰.
دکترای تخصصی (PhD) در کیهان‌شناسی: از دانشگاه کمبریج در سال ۲۰۰۶، با راهنمایی پروفسور آن-کریستین دیویس، با رساله‌ای دربارهٔ «کیهان‌شناسی جهان‌های غشایی فراتر از حد انرژی پایین».
پس از دکترا، او دوره‌های پسادکتری را در دانشگاه مک‌گیل و سپس به صورت مشترک در دانشگاه مک‌مستر پری متردر کانادا گذراند. سپس به عنوان استادیار در دانشگاه ژنو (۲۰۱۰–۲۰۱۱) و استادیار و دانشیار در دانشگاه کیس وسترن رزرو در آمریکا (۲۰۱۱–۲۰۱۶) مشغول به کار شد. او از سال ۲۰۱۶ به کالج سلطنتی لندن پیوست و از سال ۲۰۱۸ به عنوان استاد تمام در این دانشگاه فعالیت می‌کند.
دستاورد علمی برجسته: نظریهٔ «گرانش جرم‌دار» بدون شبح
شهرت اصلی او مدیون حل یکی از دیرینه‌ترین معماهای فیزیک نظری است. بر اساس نسبیت عام اینشتین، ذرهٔ حامل نیروی گرانش (گراویتون) باید بدون جرم باشد. اما برای توضیح انبساط شتاب‌دار جهان (که به انرژی تاریک نسبت داده می‌شود)، فیزیکدانان از دههٔ ۱۹۳۰ به دنبال نظریه‌ای بودند که در آن گراویتون جرم داشته باشد.
تمام تلاش‌های پیشین برای ساخت چنین نظریه‌ای با یک مشکل بنیادی روبرو می‌شد: ظهور یک «شبح» (Ghost) در معادلات. شبح یک حالت فیزیکی ناپایدار با انرژی منفی است که باعث می‌شود نظریه پیش‌بینی‌های بی‌معنا (مانند احتمال منفی) تولید کند و از نظر فیزیکی غیرقابل قبول باشد.
نوآوری کلیدی دو رام در سال‌های ۲۰۱۰ و ۲۰۱۱ رخ داد. او به همراه گریگوری گابادادزه و اندرو تولی، یک چارچوب ریاضیاتی بسیار پیچیده‌تر و ظریف‌تر ساختند که در آن شبح به طور کامل حذف می‌شد. این نظریه که امروزه به افتخار آن‌ها «گرانش جرم‌دار dRGT» نامیده می‌شود، نخستین نظریهٔ منسجم و سازگار از گرانش جرم‌دار از زمان طرح ایدهٔ آن در دههٔ ۱۹۳۰ بود. این دستاورد، زمینهٔ پژوهشی جدیدی به نام «گرانش فراتر از اینشتین» را احیا و متحول کرد و پیامدهای عمیقی برای درک مسئلهٔ ثابت کیهان‌شناسی و ماهیت انرژی تاریک دارد.
جوایز و افتخارات
دستاوردهای او با جوایز و کمک‌هزینه‌های پژوهشی بسیار معتبری به رسمیت شناخته شده است:
جایزهٔ آدامز (Adams Prize) در ریاضیات از دانشگاه کمبریج (۲۰۱۸).
جایزهٔ بلاواتنیک (Blavatnik Award) در رشتهٔ علوم فیزیکی و مهندسی (۲۰۲۰).
جایزهٔ شایستگی پژوهشی ولفسون (Wolfson Research Merit Award) از انجمن سلطنتی بریتانیا (۲۰۱۶).
کمک‌هزینهٔ پژوهشگر ارشد سیمونز (Simons Investigator Award).
کمک‌هزینه‌های متعدد از شورای پژوهش اروپا (ERC)، از جمله یک کمک‌هزینهٔ برای پروژهٔ «گرانش جرم‌دار و کیهان‌شناسی».
عضو منتخب آکادمی هنر و علوم آمریکا.
علاوه بر این، او از سال ۲۰۲۳ ریاست پنل کمک‌هزینه‌های تئوری ذرات STFC را بر عهده دارد و از سال ۲۰۲۲ به عنوان رئیس بین‌المللی پنل‌های MINT-B بنیاد ملی علوم سوئیس فعالیت می‌کند.
کتاب و تأثیر عمومی
دو رام علاوه بر مقالات تخصصی، برای مخاطبان عام نیز می‌نویسد. او نویسندهٔ کتاب علمی محبوب «زیبایی سقوط: یک زندگی در جستجوی گرانش» (The Beauty of Falling: A Life in Pursuit of Gravity) است که در آن تجربه‌های شخصی خود، از جمله تلاش برای فضانورد شدن و کنار گذاشتن آن، و همچنین این موضوع را با مفاهیم عمیق گرانش پیوند می‌زند.
کلودیا دو رام نمونهٔ برجسته‌ای از یک پژوهشگر است که با ابزارهای ریاضیات پیشرفته، به عمیق‌ترین پرسش‌ها دربارهٔ ماهیت فضا، زمان و گرانش پاسخ می‌دهد و در عین حال، مسیری شخصی و الهام‌بخش را از رؤیای سفر به فضا تا کاوش در قوانین بنیادی آن طی کرده است.